Limited ve Anonim Şirketlerin 2013 Yılına İilişkin Yıllık ve Yasal Yükümlülükleri
Başta anonim şirketler ile limited şirketler olmak üzere, ticaret şirketlerinin yasal ve yıllık yükümlülüklerine ilişkin Ocak 2013 tarihli hukuk bültenimizi müteakiben, işbu Hukuk Bültenimizi sunarız.
Resmi Gazete’de 23/01/2013 tarihinde yayınlanmış olan 2012/4213 sayılı Bağımsız Denetime Tabi Olacak Şirketlerin Belirlenmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı; anonim şirketler ve Türk Ticaret Kanununun (“TTK”) 635’nci maddesi gereğince limited şirketler dâhil olmak üzere, hangi ticaret şirketlerin, TTK 397’nci maddesi gereğince bağımsız denetime tabi olduğunu belirlemektedir. Bununla birlikte, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’nun (“Kurum”) 12/03/2013 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan kararı, ilgili Bakanlar Kurulu Kararının uygulanmasına yönelik usul ve esasları düzenlemektedir.
Kimlerin denetçi olabilecekleri TTK’nın 400/1’nci çerçevesinde düzenlenmiştir. Buna göre, denetçi, bağımsız denetim yapmak üzere, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre ruhsat almış yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ünvanını taşıyan ve Kurum’ca yetkilendirilen kişiler ve/veya ortakları bu kişilerden oluşan sermaye şirketleri olabilir.
Bağımsız denetçinin görevi, şirketin Türk Muhasebe Standartlarına ve genel olarak vergi mevzuatı başta olmak üzere, diğer tüm ülke içi mevzuata uygun olup olmadığının denetimini yapmaktır. Ayrıca bağımsız denetçinin çeşitli görevleri arasında, şirketin bilanço ve kar/zarar cetvelini tasdik etmek de bulunmaktadır. Denetim görevi sırasında, bağımsız denetçi Olağan Genel Kurul’a bir rapor sunmaktadır. Bu raporda şirketin muhasebesiyle sınırlı kalmamakla birlikte, yönetim kurulunun faaliyet raporu, şirketin tüm defterleri ile şirketin bulunduğu şirketler topluluğu da incelenmektedir. Rapora ilişkin görüşün olumsuz olması halinde, Yönetim Kurulu Üyelerinin, görevlerinin devam edip etmeyeceği hususunu karara bağlamak üzere Genel Kurulun hemen çağırılması gerekmektedir.
Bu bağımsız denetçiler, eski Türk Ticaret Kanununun dönemindeki iç denetçilerin yerini almıştır.
Bağımsız denetçiler, eski kanunun iç denetçilere ilişkin seçim usulüne paralel olarak, Genel Kurul tarafından bir seneliğe seçilmektedirler. Bu anılan süre bir seneliğine birden çok kez yenilenebilir. Ama her halükarda, son on yılın içinde yedi seneden daha uzun bir süre zarfında, aynı şirketin denetçiliğini yapamaz.
Tüm şirketler bağımsız denetime tabi değillerdir. Şirketlerin denetime tabi olup olmadığının belirlenmesinde tek başına veya bağlı ortaklıkları ve (sadece iştirak paylarını dikkate alarak) iştirakleriyle birlikte aktif toplamına, yıllık net satışına hâsılatına ve çalışan sayısına ilişkin genel ölçütler aşağıdaki gibi belirlenmiştir:
- Aktif toplamı: 150 milyon TL ve üzeri
- Yıllık net satış hâsılatı: 200 milyon TL ve üzeri
- Çalışan sayısı: 500 çalışan ve üzeri
Bakanlar Kurulu Kararına göre, şirketlerin denetime tabi olması için yukarıda belirtilen üç ölçütten ikisinin üst üste iki hesap döneminde sağlanması gerekir. İlk dönem 2011 ve 2012 dönemleridir. Birbirini takip eden hesap dönemlerinde sağlanan iki ölçütün aynı ölçütler olması şart değildir.
Bununla birlikte, bazı şirketler herhangi bir ölçüt şartı aranmaksızın bağımsız denetime tabi bulunmaktadırlar. Bunlar özellikle sermaye piyasası araçları bir borsada ve/veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem gören anonim şirketler, bankalar, finansman şirketleri, sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri, kolektif yatırım kuruluşları, yatırım kuruluşları, derecelendirme kuruluşları, finansal kiralama şirketleri, ulusal, karasal, uydu ve kablolu televizyon sahibi hizmet sağlayıcı şirketler ve tarım ürünleri lisanslı depo şirketleridir.
Anılan bağımsız denetçiler, kanunen 31 Mart 2013’e kadar gerçekleştirilmesi gereken olağan genel kurullar esnasında seçilmelidir. İlk denetim yapılacak sene 2013 senesi olacaktır.
Ayrıca TTK’nın 1524’ncü maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulan denetime tabi sermaye şirketlerinden internet sitesine sahip olmayanlar maddenin yürürlüğünden itibaren veya yeni şirketler için kuruluşlarından itibaren üç ay içinde internet sitesi açmak zorundadırlar. Bu durumda bağımsız denetime tabi şirketler en geç 01/10/2013 tarihine kadar web sitesi bulundurmaları gerekmektedir.
Bağımsız denetime tabi olmayan şirketlerde internet sitesi açma zorunluluğu söz konusu olmayacak ve bağımsız denetçi de bulunmayacaktır. Türk Ticaret Kanunun mevcut 397’nci maddesi ve anılan Bakanlar Kurulu Kararı ile kapsam dışı şirketler bakımından hiçbir denetim müessesi kalmamaktadır; oysaki eski Türk Ticaret Kanununda tüm anonim şirketler iç denetime tabi olmaktaydılar. Eski iç denetçilik sistemi, yeterince elverişli olmamakla birlikte en azından bir nevi denetim mekanizması sağlamaktaydı. Bakanlık da bu belirtilen durumun farkındadır. Bakanlık’ın verilerine göre, toplam 898.628 şirketten, ancak 2.700’si bağımsız denetime tabi olacaktır. Oysaki 6335 sayılı kanundan önceki metin tüm şirketlerin bağımsız denetime tabi olacağını öngörüyordu. Bu duruma karşın Devlet idari denetimlerin öneminin artacağını kabul etmektedir. Bu yönde, Ticaret Şirketlerinin Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik 28/08/2012 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.
Bununla birlikte, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmak üzere TBMM’nin Genel Kurulunca 28/03/2013 tarihinde kabul edilen kanun tasarısına göre;
- Yukarıda anılan Kararname kapsamına girmeyen tüm anonim şirketler, kuralları bir yönetmelikle belirlenmek üzere denetime tabi olacaklardır;
- Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığı arasında imzalanacak bir protokol çerçevesinde, eskiden şirket denetimleriyle çalışan ve halen Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nezdinde çalışan Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları, Gümrük ve Ticaret Bakanlığına üç ay içinde devredilecektir.
Hukuk Büromuz, ihtiyaç duyabileceğiniz her türlü soruya ve çalışmaya yardımcı olmaktan nuniyet duyacaktır.