TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARA İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO:2008-32/34)’DE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ’İN HÜKÜMLERİ
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:2008-32/34)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2018-32/51, ileride “Tebliğ” olarak anılacaktır) 06.10.2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak imzalanabilecek sözleşmeler ile döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak imzalanması mümkün olmayan sözleşmeleri aşağıda, işbu Hukuk Bültenimizin I’nci bölümünde bilgilerinize sunarız.
13/09/2018 tarihinden önce akdedilmiş olup yürürlükte bulunan sözleşmelerin durumunu da işbu Hukuk Bültenimizin II’nci bölümünde bilgilerinize sunarız.
|
I. YENİ İMZALANACAK SÖZLEŞMELER |
|
|
DÖVİZ CİNSİNDEN VEYA DÖVİZE ENDEKSLİ OLAMAZ |
DÖVİZ CİNSİNDEN VEYA DÖVİZE ENDEKSLİ OLABİLİR |
| Serbest bölgedeki gayrimenkuller, Konut ve çatılı işyeri dahil
Gayrimenkul Satış Sözleşmeleri (m. 8/1) |
– |
| Serbest bölgedeki gayrimenkuller, Konut ve çatılı işyeri dahil
Gayrimenkul Kira Sözleşmeleri (m. 8/2) |
– |
| İş Sözleşmeleri (m. 8/3) | Yurt dışında ifa edilecek olan iş sözleşmeleri (m. 8/3) |
| T.C. vatandaşı olmayan, T.C.’de yerleşik olan kişilerin taraf oldukları iş sözleşmeleri
(m. 8/11) |
|
| Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye’de bulunan; şube, temsilcilik, ofis, irtibat bürosu, doğrudan veya dolaylı olarak %50 ve üzerinde pay sahipliklerinin bulunduğu şirketlerin taraf olduğu iş sözleşmeleri (m. 8/16) | |
| Serbest bölgedeki faaliyetleri kapsamında serbestbölgelerdeki şirketlerin taraf olduğu iş sözleşmeleri (m. 8/16) | |
| Danışmanlık, aracılık ve taşımacılık dahil
Hizmet Sözleşmeleri (m. 8/4) |
T.C. vatandaşı olmayan kişilerin taraf oldukları hizmet sözleşmeleri (m. 8/4-a) |
| İhracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri (m. 8/4-b) | |
| Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışında gerçekleştirecekleri faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri (m. 8/4-c) | |
| Türkiye’de başlayıp yurt dışında sonlanan ve yurt dışında başlayıp Türkiye’de sonlanan elektronik haberleşme ile ilgili hizmet sözleşmeleri
(m. 8/4-ç) |
|
| Yurt dışında üretilen donanım ve yazılımlara ilişkin lisans ve hizmet sözleşmeleri (m. 8/8) | |
| Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye’de bulunan; şube, temsilcilik, ofis, irtibat bürosu, doğrudan veya dolaylı olarak %50 ve üzerinde pay sahipliklerinin bulunduğu şirketlerin taraf olduğu hizmet sözleşmeleri (m. 8/16) | |
| Serbest bölgedeki faaliyetleri kapsamında serbest bölgelerdeki şirketlerin taraf olduğu hizmet sözleşmeleri (m. 8/16) | |
| Eser Sözleşmeleri (m. 8/5) | Gemilerin inşası, tamiri ve bakımına ilişkin sözleşmeler (m. 8/5) |
| İş makineleri dahil
Taşıt Satış Sözleşmeleri (m. 8/6) |
İş makineleri dahil taşıtlar dışında kalan menkul satış sözleşmeleri (m. 8/6) |
| Bilişim teknolojileri kapsamında yurt dışında üretilen yazılımlara ilişkin satış sözleşmeleri (m. 8/8) | |
| İş makineleri dahil
Taşıt Kiralama Sözleşmeleri (m. 8/7) |
İş makineleri dahil taşıtlar dışında kalan menkul kiralama sözleşmeleri (m. 8/7) |
| Finansal kiralama/leasing sözleşmeleri
(m. 8/9 ve m. 8/10) |
Gemilere ilişkin finansal kiralama/ leasing sözleşmeleri (m. 8/9) |
| 32 sayılı Kararın 17 ve 17/A maddeleri kapsamında yapılacak finansal kiralama/ leasing sözleşmeleri (m. 8/10) | |
| Kamu kurum ve kuruluşları ile Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketlerinin taraf olduğu gayrimenkul satış ve gayrimenkul kiralama sözleşmeleri (m. 8/12) | Kamu kurum ve kuruluşları ile Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketlerinin taraf olduğu gayrimenkul satış ve gayrimenkul kiralama sözleşmeleri dışında kalan sözleşmeler (m. 8/12)
|
| Kamu kurum ve kuruluşlarının taraf olduğu döviz cinsinden veya dövize endeksli ihaleler, sözleşmeler ve milletlerarası andlaşmaların ifası kapsamında olmak kaydıyla; yüklenicilerin üçüncü taraflarla akdedeceği gayrimenkul satış, gayrimenkul kiralama ve iş sözleşmeleri
(m. 8/13) |
Kamu kurum ve kuruluşlarının taraf olduğu döviz cinsinden veya dövize endeksli ihaleler, sözleşmeler ve milletlerarası andlaşmaların ifası kapsamında olmak kaydıyla; yüklenicilerin üçüncü taraflarla akdedeceği gayrimenkul satış, gayrimenkul kiralama ve iş sözleşmeleri dışında kalan sözleşmeler (m. 8/13) |
|
– |
Hazine ve Maliye Bakanlığının 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetimi Kanunu kapsamında gerçekleştirdiği işlemlerle ilgili olarak bankaların taraf olduğu sözleşmeler (m. 8/14) |
|
– |
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile bu Kanuna dayalı olarak yapılan düzenlemeler çerçevesinde sermaye piyasası araçlarının (yabancı sermaye piyasası araçları ve depo sertifikaları ile yabancı yatırım fonu payları da dahil olmak üzere) döviz cinsinden oluşturulması, ihracı, alım satımı ve yapılan işlemlere ilişkin sözleşmeler (m. 8/15) |
| Türkiye’de yerleşik yolcu, yük veya posta taşıma faaliyetinde bulunan ticari havayolu işletmeleri; hava taşıma araçlarına, motorlarına ve bunlarınaksam ve parçalarına yönelik teknik bakım hizmeti veren şirketler; sivil havacılık mevzuatı kapsamında havalimanlarında yer hizmetleri yapmak üzere çalışma ruhsatı alan veyayetkilendirilen kamu ya da özel hukuk tüzel kişiliği statüsündeki kuruluşlar ile söz konusu kuruluşların kurdukları işletme ve şirketler ile doğrudan veya dolaylı olarak sermayelerinde en az %50 hisse oranına sahip olduğu ortaklıkların gayrimenkul satış, gayrimenkul kiralama ve iş sözleşmeleri (m. 8/17) | Türkiye’de yerleşik yolcu, yük veya posta taşıma faaliyetinde bulunan ticari havayolu işletmeleri; hava taşıma araçlarına, motorlarına ve bunların aksam ve parçalarına yönelik teknik bakım hizmeti veren şirketler; sivil havacılık mevzuatı kapsamında havalimanlarında yer hizmetleri yapmak üzere çalışma ruhsatı alan veya yetkilendirilen kamu ya da özel hukuk tüzel kişiliği statüsündeki kuruluşlar ile söz konusu kuruluşların kurdukları işletme ve şirketler ile doğrudan veya dolaylı olarak sermayelerinde en az %50 hisse oranına sahip olduğu ortaklıkların gayrimenkul satış, gayrimenkul kiralama ve iş sözleşmeleri dışındaki sözleşmeleri (m. 8/17) |
| Sözleşme bedeli ve diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamayan sözleşmeler kapsamında düzenlenecek kıymetli evraklar (m. 8/18) |
– |
| Uluslararası piyasalarda fiyatı döviz cinsinden belirlenen kıymetli madenlere ve/veya emtiaya endekslenen ve/veya dolaylı olarak dövize endekslenen sözleşmeler dövize endeksli sözleşme olarak değerlendirilir
(m. 8/19). |
– |
|
II. YÜRÜRLÜKTE BULUNAN DÖVİZ CİNSİNDEN VEYA DÖVİZE ENDEKSLİ SÖZLEŞMELERİN DURUMU |
|
13/09/2018 tarihinden önce akdedilmiş olup hükmü devam eden sözleşmeler, eğer döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak yapılması yasaklanmış sözleşmelerden ise, bunlarda yer alan bedellerin ve diğer ödeme yükümlülüklerinin söz konusu tarihten itibaren 30 gün içinde, diğer bir ifadeyle 13/10/2018 tarihine kadar taraflarca Türk parası olarak yeniden belirlenmesi zorunludur (m. 8/23). |
|
13/9/2018 tarihinden önce akdedilmiş bulunan iş makineleri dahil taşıt kiralama sözleşmelerinde yer alan döviz cinsinden veya dövize endeksli bedellerin ve diğer ödeme yükümlülüklerinin Türk parası olarak yeniden belirlenmesi zorunlu değildir (m. 8/22). |
|
13/09/2018 tarihinden önce akdedilmiş olup hükmü devam eden sözleşmeler, eğer döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak yapılması yasaklanmamış sözleşmelerden ise, bunlarda yer alan bedellerin ve diğer ödeme yükümlülüklerinin Türk parası olarak yeniden belirlenmesine gerek bulunmamaktadır (m. 8/21). |
|
Eğer taraflarca bu bedeller ve yükümlülüklerin Türk parası olarak belirlenmesi konusunda mutabakata varılamazsa, akdedilen sözleşmelerde döviz veya dövize endeksli olarak belirlenen bedeller; 02/01/2018 tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru kullanılarak hesaplanan Türk parası cinsinden karşılığının 02/01/2018 tarihinden bedellerin yeniden belirlendiği tarihe kadar Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması suretiyle belirlenir (m. 8/24/1’nci paragraf). |
|
13/9/2018 tarihinden önce akdedilmiş olup hükmü devam eden konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmelerinde döviz veya dövize endeksli olarak belirlenen bedeller, iki (2) yıllık süre için yukarıda belirtilen m. 8/24/1’nci paragraf hükümlerine göre Türk parası olarak belirlenir (m. 8/24/2’nci paragraf). |
| Ancak, Türk parası olarak belirlemenin yapıldığı kira yılının sonundan itibaren bir yıl geçerli olmak üzere; Türk parası cinsinden kira bedeli, taraflarca belirlenirken mutabakata varılamazsa, belirleme tarihinden belirlemenin yapıldığı kira yılının sonuna kadar Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenir (m. 8/24/2’nci paragraf).
Bir sonraki kira yılı Türk parası cinsinden kira bedeli ise, taraflarca belirlenirken mutabakata varılamazsa, önceki kira yılında geçerli olan kira bedelinin Türkiye İstatistik Kurumunun belirlediği tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenir ve belirlenen Türk parası cinsinden kira bedeli iki yıllık sürenin sonuna kadar geçerli olur (m. 8/24/2’nci paragraf).
8/24 madde hükmü, söz konusu madde 8 uyarınca sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkün olmayan sözleşmelerde tahsili yapılmış veya gecikmiş alacaklar için uygulanmaz (m. 8/24/3’ncü paragraf).
|